Bugün Denizahsap sayfasında Gece körlüğü askerliğe engel midir üzerine hazırladığımız özel içerikle karşınızdayız.
Gece Körlüğü Askerliğe Engel Midir?
“Gündüz hiçbir problemim yok, ama hava karardığında çevrem sanki bir anda siliniyor. Bu durum askerlikte sorun olur mu?”
Gece körlüğü yaşayan birinin aklından bu soru geçmesi şaşırtıcı değil. Çünkü askerlik yalnızca gündüz yapılan eğitimlerden ibaret değil; gece nöbeti, düşük ışıkta hareket, arazi şartları ve karanlıkta çevreyi algılama gibi görevler görme yeteneğini doğrudan ilgilendiriyor. Peki gece körlüğü askerliğe engel midir?
Kısa cevap: Gece körlüğü, askerlik açısından ciddi bir sağlık değerlendirme konusudur ve tek başına “normal görme” ile geçiştirilebilecek bir durum değildir. Ancak kesin karar, güncel sağlık mevzuatına göre yetkili sağlık kuruluşunun muayene ve kurul değerlendirmesiyle verilir.
Gece körlüğü nedir, neden önemlidir?
Gece körlüğü ya da tıbbi adıyla nyctalopia, düşük ışıkta görmenin belirgin biçimde azalmasıdır. Kişi gündüzleri normal veya normale yakın görebilirken akşam, gece ya da loş ortamlarda nesneleri seçmekte zorlanabilir.
Bunun tek bir nedeni yoktur. A vitamininin yetersizliği gibi bazı tedavi edilebilir durumların yanında:
– Retinitis pigmentosa,
– Retina hastalıkları,
– Doğuştan gece körlüğü,
– Bazı kalıtsal retina bozuklukları,
– Görme sistemini etkileyen başka hastalıklar
gece görme sorununa yol açabilir.
Özellikle retinitis pigmentosa açısından gece körlüğü önemli bir erken belirti kabul edilir. Bir derlemede nyctalopia, hastalığın en yaygın semptomu olarak tanımlanırken; başka bir büyük hasta serisinde retinitis pigmentosa tanılı 1.065 kişinin %58,2’sinin göz hastalıkları başvurusundaki temel yakınmasının gece körlüğü olduğu bildirildi. PubMed+1
Peki gece ortaya çıkan görme problemi gerçekten basit bir göz kusuru mu, yoksa altında ilerleyici bir retina hastalığı mı bulunuyor?
Tarihten bugüne: Askerlikte gece görüşü neden önemli?
Gece görüşünün askerî sağlık açısından önem taşıması yeni bir tartışma değil. 20. yüzyılın başlarına ait ABD askerî tıp kaynaklarında bile “nyctalopia” ayrı bir başlık altında inceleniyor; gece körlüğünün özellikle karanlıkta görev yapan personel açısından değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyordu. Wikimedia Commons
Askerî tıbbın bu konuya ilgisi aslında oldukça anlaşılır. Bir askerin gündüz iyi görmesi, karanlıkta aynı performansı göstereceği anlamına gelmez. Gece görüşü; düşük kontrastı fark etme, çevresel görüş, karanlığa adaptasyon ve hareket eden nesneleri seçme gibi farklı görsel işlevlerin birleşimidir.
1964 yılında yayımlanan askerî tıp literatüründe de gece görüşünün askerî faaliyetlerdeki rolü doğrudan ele alınmıştır. PubMed
Bugün teknoloji değişmiş olsa da temel soru değişmedi: Karanlıkta yeterli görme olmadan güvenli ve etkili görev yapılabilir mi?
Türkiye’de gece körlüğü askerlik kararını nasıl etkiler?
Türkiye’de sağlık değerlendirmesi, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği çerçevesinde yapılıyor. Yönetmelik 2025 yılında da değişikliğe uğradı; Millî Savunma Bakanlığı’nın 2025 faaliyet raporuna göre ilgili düzenleme 13 Eylül 2025 tarihli ve 33016 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle güncellendi. Milli Savunma Bakanlığı+1
Burada önemli ayrıntı şu: Sağlık değerlendirmesi yalnızca “kaç numara gözlük kullanılıyor?” sorusuna indirgenmiyor. Yönetmeliğin göz hastalıklarına ilişkin hükümleri; görme derecesi, retina, görme alanı ve çeşitli göz hastalıklarını birlikte ele alıyor. Kepekçi Sepetçi Portalı
Eski düzenlemelerdeki açık yaklaşım
Önceki mevzuat uygulamasını inceleyen akademik bir çalışmada, askerlik çağındaki kişilerin değerlendirilmesinde “görmesi ne olursa olsun gece körlüğü olanlar” ifadesinin “Askerliğe Elverişli Değildir” değerlendirmeleri arasında yer aldığı aktarılmıştır. Aynı çalışmada 2012-2014 döneminde Isparta Asker Hastanesi’nde incelenen 463 kişinin verileri değerlendirilmiştir. ResearchGate
Ancak burada kritik bir hukukî ayrım var: Eski bir maddeyi bugünkü mevzuatın değişmemiş hükmü gibi sunmak doğru değildir. 2025’te yönetmelikte değişiklik yapılmış olması nedeniyle güncel kararın, kişinin mevcut tanısı ve muayene bulguları üzerinden yetkili sağlık kurulu tarafından verilmesi gerekir.
Muayenede sadece “gece göremiyorum” demek yeterli mi?
Genellikle mesele yalnızca kişinin beyanından ibaret değildir. Gece körlüğünün nedenini ortaya koymak önem taşır.
Göz hastalıkları uzmanı gerekli gördüğünde görme keskinliği yanında retina değerlendirmesi, görme alanı ve elektroretinografi (ERG) gibi testlerden yararlanabilir. Özellikle retinitis pigmentosa şüphesinde ERG, çubuk ve koni fotoreseptörlerinin işlev bozukluğunu değerlendirmede önemli bir araçtır. PubMed
Bu nedenle sağlık muayenesinde:
– Gece görme şikâyeti açıkça belirtilmeli,
– Daha önce konulmuş göz tanıları sunulmalı,
– Varsa eski göz hastalıkları raporları gösterilmeli,
– Retina hastalığı veya genetik göz hastalığı öyküsü paylaşılmalı,
– Gerekirse ileri göz tetkikleri yapılmalıdır.
Buradaki amaç bir sonucu “zorlamak” değil, gerçek sağlık durumunun doğru biçimde belgelenmesidir.
Gece körlüğü ile miyopluk aynı şey değildir
Bu ayrım özellikle önemli.
Miyop bir kişi gözlük veya kontakt lensle uzağı yeterince net görebilir. Gece körlüğünde ise sorun yalnızca görüntünün bulanık olması değildir; düşük ışıkta görsel performansın bozulmasıdır.
Örneğin gündüz tabelayı rahatça okuyabilen bir kişi, gece aynı ortamda insanların yüzlerini veya zemindeki engelleri seçmekte ciddi güçlük yaşayabilir.
Bu nedenle “göz numaram düşük, o hâlde gece körlüğüm askerlik açısından önemli değildir” şeklinde bir çıkarım yapılmamalıdır.
Gündüz iyi görmek, gece de aynı görsel kapasiteye sahip olmak anlamına gelir mi?
Günümüzde tartışma neden devam ediyor?
Askerî sağlık standartlarının temel amacı, kişiyi gereksiz yere sistemin dışında bırakmak değil; görev güvenliğini korumaktır. Danıştay kararlarında da askerî görevlerin niteliği ile sağlık şartları arasında hizmet gereklerine uygunluk kurulmasının önemine dikkat çekilmiştir. Son Karar
Öte yandan modern göz hastalıkları, gece körlüğünün birbirinden çok farklı nedenleri olabileceğini gösteriyor. Örneğin retinitis pigmentosa yaklaşık 4.000 kişide bir görülen kalıtsal retina hastalıkları grubunda yer alıyor ve çoğunlukla önce gece görüşünü, ardından periferik görme alanını etkiliyor. Cochrane+1
Dolayısıyla bugün asıl tartışma “gece körlüğü var mı, yok mu?” sorusundan biraz daha geniş: Gece görme bozukluğunun nedeni, şiddeti, ilerleyici olup olmadığı ve askerî görevleri güvenli biçimde yerine getirmeye etkisi nedir?
Sonuç: Gece körlüğü askerlik için engel olabilir mi?
Evet, gece körlüğü askerlik açısından engel oluşturabilecek ciddi bir göz sağlığı problemidir. Fakat 2026 itibarıyla kesin karar, yalnızca internetten okunan tek bir maddeye veya kişinin kendi değerlendirmesine göre verilemez.
Özellikle 2025’te sağlık yeteneği mevzuatında yapılan değişiklikler dikkate alınmalı ve değerlendirme güncel hükümler üzerinden yapılmalıdır. Milli Savunma Bakanlığı
Gece körlüğü yaşayan bir kişinin en doğru yaklaşımı, şikâyetini sağlık muayenesinde açıkça bildirmek ve gerekirse göz hastalıkları uzmanı tarafından ayrıntılı şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır.
Çünkü bazen karanlıkta “biraz daha kötü görmek” gibi düşünülen şey, aslında retinanın verdiği çok daha önemli bir sinyal olabilir.
Kaynaklar
1. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği
2. Millî Savunma Bakanlığı 2025 Faaliyet Raporu
3. Li ve ark., BMC Ophthalmology – Retinitis pigmentosa hasta kohortu çalışması
4. PubMed – Retinitis Pigmentosa klinik derlemesi
5. Cochrane – Retinitis pigmentosa ve tedavi kanıtları derlemesi
6. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı
Paylaştığımız bilgiler Gece körlüğü askerliğe engel midir konusunda size yol gösterdiyse, bu bizi mutlu eder.