Keçenin İçinde Kaybolduğum Gün
O gün Kayseri’nin sabahı her zamanki gibi keskin bir soğukla açıldı. Rüzgâr, Erciyes’in eteklerinden şehre doğru inerken sanki içimde bir şeyi de beraberinde sürüklüyordu. Uyanır uyanmaz hissettiğim o boşluk vardı ya, adını koyamadığım… Günlerdir not defterime yazıp durduğum ama hiçbir satırla dolduramadığım o boşluk.
Kendimi dışarı attığımda, kaldırım taşlarının üstünde buz gibi bir sessizlik vardı. Ellerim cebimde yürürken aslında nereye gittiğimi bilmiyordum. Sadece bir yere varmam gerektiğini hissediyordum. İçimde bir şey kırılmak üzereydi ve bunu durdurmak istemiyordum artık. Belki de kırılınca yerine başka bir şey gelecekti.
O sabah keçe yapımını ilk kez bu kadar yakından göreceğimi bilmiyordum. Hatta keçe kelimesi bile zihnimde sadece eski çoban çadırlarından, dedemin anlattığı hikâyelerden kalan soluk bir görüntüydü.
Sabahın Soğuğu ve İçimdeki Eksiklik
Kayseri’nin sabahları insana çok şey düşündürür. Özellikle yalnızsan… Sokaklar boşken, insanlar işlerine yetişmeye çalışırken sen sadece yürüyorsan, kendi iç sesin daha da yükselir.
Ben de o sabah kendime katlanamıyordum. Defterime gece yazdığım cümleler aklımdan geçiyordu:
“Bir şey eksik ama ne olduğunu bilmiyorum.”
Bazen insanın en büyük sorunu budur. Eksik olan şeyin adını koyamamak. Adını koyamadığın şeyle savaşamazsın da, ondan kaçamazsın da.
O yüzden yürümeye devam ettim.
Bir tabelanın önünde durduğumda, içeriden gelen sıcak ışığı fark ettim. Küçük bir atölye. Kapısında eski bir yazı: “Geleneksel Keçe Ustalığı”.
İçeri girdiğim an, dışarıdaki soğuk sanki bir anda kesildi.
Ustanın Atölyesi
Atölye küçük ama nefes alan bir yerdi. Duvarlarda yün demetleri, yarım kalmış keçe parçaları, renk renk iplikler vardı. Ortada ise yaşlı bir usta, sessizce bir şeyler hazırlıyordu.
Beni görünce başını kaldırdı. Ne sordu ne de şaşırdı. Sanki gelmemi bekliyormuş gibi baktı sadece.
“İzlemek ister misin?” dedi.
Başımı salladım. Konuşacak gücüm yoktu.
Masaya yaklaştığımda yün kokusu çarptı burnuma. Bu koku tuhaftı; hem toprak gibi hem de sıcak bir şey gibi. Sanki geçmişten gelen bir hatıra gibi.
Usta konuşmaya başladı:
“Keçe sabır işidir. Yün, su ve el… başka bir şey yok gibi görünür ama aslında insanın kendisi de vardır içinde.”
O an anlamadım ama içime işledi bu cümle.
Keçe nasıl yapılır?
Usta anlatırken ben sadece dinledim. Ama anlattıkları sadece bir zanaat değildi; bir dönüşüm hikâyesiydi.
Yünün seçilmesi ve temizlenmesi
“İlk iş yün seçmek,” dedi usta. “Her yün keçe olmaz. Hayvanın tüyü bile karakter taşır.”
Eline aldığı yün demetini gösterdi. İçinde küçük yabancı parçalar vardı, çer çöp gibi görünen şeyler. Ama o hepsini tek tek ayırıyordu.
“Temizlenmezse hiçbir şey tutunmaz,” dedi.
Bu cümle içimde bir yere çarptı. Kendimi düşündüm. İçimde biriken kirleri, ayıklayamadığım duyguları…
Belki de ben de biraz yün gibiydim.
Taraklama ve liflerin açılması
Sonra ince metal taraklar çıkardı. Yünü iki tarak arasında çekiştirerek lif lif ayırmaya başladı.
“Buna taraklama deriz,” dedi. “Yün açılır, nefes alır.”
Yün artık sert bir parça değil, hafif bir bulut gibi görünüyordu.
O an fark ettim ki ben de uzun zamandır kapanmıştım. İçim açılmamıştı. Belki de bu yüzden bu kadar ağır hissediyordum.
Katman katman dizme
Usta büyük bir tezgâha ince yün tabakaları serdi. Kat kat, özenle…
“Keçe böyle oluşur. Bir kat, bir kat daha… Ama her kat aynı yönde değil,” dedi.
“Çünkü hayat da öyle. Tek yönlü olursa kırılır.”
Bu cümlede uzun süre kaldım. Hayatımın tek yönlü oluşunu düşündüm. Her gün aynı düşünceler, aynı çıkmazlar, aynı suskunluk.
Yünler artık bir yüzey gibi duruyordu ama henüz bir bütün değildi.
Sabunlu su ve sıcaklık
Usta bir kova getirdi. İçinde sabunlu sıcak su vardı. Yünlerin üzerine yavaşça döktü.
“Şimdi işin kalbi başlar,” dedi.
Ellerini yünün üzerine koydu ve bastırmaya başladı. Suyun sıcaklığı, sabunun kayganlığı ve elin baskısı…
Yün yavaş yavaş birbirine tutunuyordu.
“Lifler açılır, sonra birbirine kilitlenir,” dedi. “Keçe böyle doğar.”
İçimde garip bir şey oldu o an. Sanki kendi içimdeki dağınıklık da bastırılıyordu. Ama acıtmadan. Yumuşak bir baskıydı bu.
Yuvarlama, baskı ve dönüşüm
Usta yünü bir bezin içine sardı. Sonra yuvarlamaya başladı.
Sert, ritmik hareketlerle…
“Sabır,” dedi. “Ne kadar yuvarlarsan o kadar sıkı olur.”
Dakikalar geçti. Belki de saatler. Zamanın nasıl aktığını bilmiyordum.
Ama şunu hissettim: Bir şey değişiyordu. Hem o yün parçası hem de içimdeki boşluk.
Ben de sanki o bezin içindeydim.
Kurutma ve şekil verme
Sonunda keçe açıldı. Artık yumuşak ama dayanıklı bir parça olmuştu. Dağılmıyordu. Bir bütün olmuştu.
Usta onu eline aldı.
“Bak,” dedi. “Artık bir şey oldu. Ama aslında baştan beri vardı, sadece dağınıktı.”
O cümleyle içimde bir şey çözüldü.
Bu içeriğimizin sonuna geldik. Denizahsap olarak “Keçe nasıl yapılır” hakkındaki sorularınızı yorumlarda paylaşabilirsiniz.
İçimdeki Keçeyi Fark Etmek
Atölyeden çıktığımda hava hâlâ soğuktu ama ben üşümüyordum. İçimde garip bir sıcaklık vardı.
Yürürken defterimi açtım. İlk kez yazmak zor gelmedi.
“Ben de belki keçe gibiyim,” diye yazdım.
Dağınık, bastırılmış, açılmamış…
Ama doğru dokunuşlarla bir araya gelebilecek parçalar.
O gün anladım ki insan bazen sadece sabuna, suya ve zamana ihtiyaç duyar. Ve biraz da dokunulmaya…
Kayseri’nin Sessiz Öğrettikleri
Kayseri’nin sokakları o gün bana farklı göründü. Taş binalar, soğuk rüzgâr, uzaktan gelen ezan sesi… Hepsi bir bütünün parçaları gibi geldi.
İnsan da öyleydi belki. Parçaları bir araya gelmeyince eksik hissediyordu.
Eve döndüğümde pencerenin kenarına oturdum. Defterimi açtım ama yazmak için değil, hissetmek için.
İçimdeki boşluk tamamen dolmamıştı ama artık onu tanıyordum.
Ustanın Son Sözü
Atölyeden çıkarken usta arkamdan seslenmişti:
“Keçe sabırdır. Kendine de öyle davran.”
O cümle günlerce zihnimde dolaştı.
Belki de en zor şey buydu: Kendine sabretmek.
Ama artık biliyordum, içimde bir şeyler yavaş yavaş birbirine tutunuyordu. Tıpkı o yün lifleri gibi.
Ve belki de ilk kez, kırılmıyordum. Dönüşüyordum.
Bunu da Okuyun: İş Bankası hesap özetine nasıl bakılır ?