Batman Kozluk Arap mı? Bir Defter Sayfasında Kalan Duygularım
Kayseri’de yaşadığım küçük evimin pencere kenarında oturup eski günlüklerimi karıştırdığım bir akşam, yıllar önce yazdığım bir cümle gözüme çarptı: “İnsanları anlamak, şehirleri anlamaktan başlıyor.” O cümleyi yazdığımda 25 yaşında değildim belki ama bugün hâlâ aynı merakın içindeyim. Çünkü bazı sorular sadece bilgi aramak için sorulmaz; içinde bir hikâye, bir geçmiş, bir insan sıcaklığı taşır.
Geçen kış bir akşam, arkadaşımın anlattığı bir aile hikâyesiyle aklıma takıldı: “Batman Kozluk Arap mı?” Bu soru basit gibi görünse de beni uzun süre düşündürdü. Çünkü bazen bir bölgeyi tek bir kelimeyle tanımlamaya çalışıyoruz ama o topraklarda yaşayan insanların hikâyeleri, bizim kurduğumuz kısa cümlelerden çok daha derin oluyor.
O gece günlüğüme şunu yazmıştım: “Bir yeri anlamak için önce oradaki insanların sesini dinlemek gerekiyor.”
Kozluk İsmini İlk Duyduğum An
Bir sohbetin bende bıraktığı iz
Kozluk ismini ilk defa çocukken duymuştum. O zamanlar şehir isimleri benim için sadece haritada duran yerlerdi. Batman denince aklıma sadece uzak bir şehir gelirdi. Fakat büyüdükçe her şehrin içinde binlerce farklı hayat olduğunu fark ettim.
Geçenlerde eski bir tanıdığımla sohbet ederken konu Güneydoğu Anadolu’ya geldi. Bana Kozluk’tan, oradaki insanların misafirperverliğinden, aile bağlarından ve geçmişten gelen kültürel zenginliklerden bahsetti. Onu dinlerken içimde garip bir heyecan oluştu. Sanki hiç gitmediğim bir sokağın taşlarına basıyor, hiç tanımadığım insanların çay sohbetine ortak oluyordum.
Sonra aklıma yine aynı soru geldi: “Batman Kozluk Arap mı?”
Bu soruyu araştırırken fark ettim ki bazı bölgeler tek bir kimlikle anlatılamaz. Kozluk, tarih boyunca farklı kültürlerin, dillerin ve toplulukların bir arada yaşadığı yerlerden biridir. Bölgede Kürtler, Araplar ve farklı kökenlerden gelen insanlar yaşamaktadır. Bu nedenle “Kozluk tamamen Arap mı?” gibi kesin bir cevap vermek doğru olmaz. Bir ilçenin tamamını tek bir kimliğe indirgemek, orada yaşayan insanların gerçek hikâyelerini görmezden gelmek olur.
Bir İlçenin Hikâyesi Tek Bir Kelimeye Sığmaz
Geçmişin izleri ve insanların hafızası
Beni en çok etkileyen şeylerden biri, insanların yaşadıkları yerlerle kurduğu bağ oldu. Bir insanın kimliği sadece ailesinden, konuştuğu dilden ya da kökeninden ibaret değil. Yaşadığı sokak, çocukluk anıları, büyüklerinden duyduğu hikâyeler ve kurduğu dostluklar da onun bir parçası.
Kozluk hakkında düşünürken kendi hayatımı da düşündüm. Kayseri’de yaşarken ben de bu şehrin bir parçası oldum. Her sabah geçtiğim yollar, alıştığım mahalleler, tanıdığım insanlar beni ben yapan şeylerin arasında yer aldı. Başka bir şehirde doğmuş olsaydım belki başka hikâyeler biriktirecektim.
Bu yüzden bir insanı ya da bir toplumu sadece tek bir kelimeyle tanımlamak bana her zaman eksik geliyor.
Bir günlüğümde şöyle yazmışım:
“İnsanların kalbine giden yol, etiketlerden değil, hikâyelerden geçiyor.”
Bu cümleyi tekrar okuduğumda biraz hüzünlendim. Çünkü bazen farkında olmadan insanları uzaklaştıran sorular sorabiliyoruz. Oysa aynı gökyüzünün altında yaşayan insanların birbirinden öğreneceği çok şey var.
Kozluk Hakkında Öğrendiklerim Bana Ne Hissettirdi?
Hayal kırıklığı ve umut arasında
İtiraf etmeliyim ki araştırmaya başladığım ilk anda biraz hayal kırıklığı yaşadım. Çünkü kafamda basit bir cevap arıyordum. Bir kutu gibi düşünmüştüm; açacaktım ve içinden tek bir cevap çıkacaktı. Ama gerçek hayat böyle değilmiş.
Bir yerin kültürü, insanları ve tarihi hiçbir zaman tek satırlık bir açıklamaya sığmıyor.
Bu durum önce beni zorladı. Çünkü insan zihni kolay cevapları seviyor. Fakat biraz düşündükten sonra içimde büyük bir umut oluştu. Çünkü çeşitlilik aslında bir zenginlikti.
Kozluk’un hikâyesinde de bunu gördüm. Farklı geçmişlerden gelen insanların aynı topraklarda hayat kurması, aynı pazardan alışveriş yapması, aynı sokaklarda yürümesi bana çok değerli geldi.
Bazen uzak bir ilçenin hikâyesi, insanın kendi hayatına ayna tutabiliyor.
Bir Gece, Bir Defter ve Uzun Düşünceler
Kendime yazdığım satırlar
O gece saat ilerlemişti. Kayseri’de odamın ışığı yanıyordu, dışarıda sessiz bir kış gecesi vardı. Elimde kalem, önümde günlük duruyordu. Kozluk hakkında düşündüklerimi yazmaya başladım.
“Bugün bir ilçenin adını değil, insanların hikâyesini öğrendim.”
Bu cümle bana çok gerçek geldi.
Çünkü bazen bir yer hakkında duyduğumuz ilk soru, aslında o yeri anlamaya açılan ilk kapıdır. Önemli olan o kapının önünde durup hemen karar vermek değil, içeri girip bakabilmektir.
Batman Kozluk Arap mı? sorusu bana sadece bir kimlik sorusu gibi gelmedi. Bana geçmişi, kültürü, insanları ve birlikte yaşama duygusunu hatırlattı.
Kozluk’un tamamını tek bir kimlikle anlatmak mümkün değildir. Orası, farklı kültürlerin izlerini taşıyan, tarih boyunca birçok insanın yaşamına ev sahipliği yapmış bir bölgedir. Arap kökenli aileler de bulunabilir, Kürt kökenli aileler de bulunabilir ve farklı hikâyelere sahip insanlar bir arada yaşayabilir.
İnsanları Tanımak İçin Önce Dinlemek Gerekir
Önyargıların yerine merak koymak
Hayatta öğrendiğim en önemli şeylerden biri şu oldu: Bir insanı tanımadan önce onun hikâyesini dinlemek gerekir.
Bir şehir veya ilçe için de durum aynıdır. Haritada küçük görünen bir yer, içinde yaşayan insanlar için koca bir dünyadır. Kozluk da benim gözümde artık sadece Batman’a bağlı bir ilçe değil. İçinde anılar, aileler, sevinçler, acılar ve umutlar taşıyan canlı bir hikâye.
Bu yazıyı yazarken kendimi daha sakin ve daha anlayışlı hissettim. Çünkü başta sadece bir cevap ararken sonunda daha büyük bir şey buldum: İnsanların birbirinden farklı olmasının aslında ne kadar doğal olduğunu.
Son Söz: Bir Sorunun Ardındaki Büyük Hikâye
Bugün günlüğümün son sayfasına şunu yazıyorum:
“Bazı soruların cevabı tek kelime değildir. Bazı cevaplar insan yüzlerinde, aile hikâyelerinde ve yıllar boyunca biriken hatıralarda saklıdır.”
Batman Kozluk Arap mı? sorusuna yaklaşırken öğrendiğim şey, bir bölgenin kimliğini anlamanın sadece köken araştırmak olmadığıdır. Asıl mesele, orada yaşayan insanların hayatlarına saygıyla bakabilmektir.
Kozluk’un hikâyesi, farklı kültürlerin bir arada var olabildiğini gösteren güzel örneklerden biridir. Ben Kayseri’de kendi küçük dünyamda bu hikâyeyi düşünürken şunu hissettim: İnsanları birbirine yaklaştıran şey aynı olmak değil, birbirini anlamaya çalışmaktır.
Ve belki de en güzel yolculuk, bir yerin cevabını ararken aslında insanı keşfetmeye başlamaktır.
Bugün “Batman Kozluk Arap mı” üzerine güzel bir yolculuk yaptık. Denizahsap ile daha fazla içerik için takipte kalın!
Tavsiye Ettiğimiz İçerik: Barış Bra'nın annesi kimdir ?